Systemy HEMS i EMS – czym się różnią?
Systemy HEMS i EMS – czym się różnią?
W dobie rosnącej świadomości ekologicznej i dynamicznego rozwoju technologii zarządzania energią coraz więcej firm, instytucji oraz gospodarstw domowych decyduje się na wdrożenie nowoczesnych systemów monitorowania i optymalizacji zużycia energii. W tym kontekście często pojawiają się pojęcia takie jak HEMS (Home Energy Management System) oraz EMS (Energy Management System). Choć nazwy te brzmią podobnie, odnoszą się do nieco innych rozwiązań technologicznych i pełnią inne funkcje w kontekście skali oraz celu zarządzania energią.
Zrozumienie różnicy między HEMS a EMS jest kluczowe nie tylko dla przedsiębiorstw przemysłowych, ale także dla osób prywatnych inwestujących w technologie inteligentnego domu. Oba typy systemów mają na celu zwiększenie efektywności energetycznej, redukcję kosztów eksploatacyjnych i ograniczenie emisji gazów cieplarnianych, ale robią to na odmiennych poziomach i przy wykorzystaniu różnych narzędzi. Wyjaśnijmy zatem: czym są systemy HEMS i EMS, omówmy różnice między nimi, a także skupmy się na roli audytu efektywności energetycznej w kontekście ich wdrażania i użytkowania.
Czym jest audyt efektywności energetycznej?
Audyt efektywności energetycznej to szczegółowe i kompleksowe badanie sposobu zużycia energii w danym obiekcie, instalacji, urządzeniu lub procesie technologicznym. Celem audytu jest identyfikacja obszarów, w których można uzyskać oszczędności energetyczne, bez pogorszenia komfortu użytkowników lub jakości procesów technologicznych. W kontekście wdrażania systemów zarządzania energią, takich jak EMS lub HEMS, audyt pełni funkcję diagnostyczną, stanowiąc fundament dla późniejszych decyzji inwestycyjnych oraz projektowych.
Audyt energetyczny nie jest jedynie zbiorem pomiarów – to także analiza ekonomiczna, techniczna oraz środowiskowa. Specjaliści przeprowadzający audyt oceniają m.in. efektywność urządzeń grzewczych, chłodniczych, oświetlenia, wentylacji czy automatyki budynkowej. Dzięki temu możliwe jest stworzenie precyzyjnych rekomendacji dotyczących modernizacji, zmiany nawyków użytkowników oraz zastosowania nowoczesnych technologii, takich jak właśnie HEMS w budynkach mieszkalnych czy EMS w obiektach przemysłowych.
Wyniki audytu mają charakter praktyczny – często zawierają konkretne propozycje działań oraz ich estymowany wpływ na zużycie energii i koszty eksploatacyjne. Audyt staje się tym samym niezbędnym elementem strategii poprawy efektywności energetycznej, umożliwiając firmom i gospodarstwom domowym świadome planowanie inwestycji energetycznych.
Kto musi przeprowadzić audyt efektywności energetycznej?
W Polsce obowiązek przeprowadzenia audytu efektywności energetycznej wynika z przepisów ustawy o efektywności energetycznej, implementującej dyrektywy Unii Europejskiej. Najbardziej bezpośrednio dotyczy on dużych przedsiębiorstw, które zatrudniają powyżej 250 pracowników lub których roczny obrót przekracza 50 milionów euro, a całkowity bilans roczny przewyższa 43 miliony euro. Tego typu firmy są zobligowane do przeprowadzania audytu co najmniej raz na cztery lata.
Wymóg nie dotyczy jednak przedsiębiorstw, które wdrożyły system zarządzania energią zgodny z normą ISO 50001 lub środowiskowy system zarządzania zgodny z ISO 14001, pod warunkiem, że system ten obejmuje zużycie energii. Takie firmy są zwolnione z obowiązku przeprowadzania odrębnego audytu, ponieważ odpowiednie analizy są integralną częścią tych systemów.
Dla małych i średnich przedsiębiorstw audyt nie jest obowiązkowy, ale coraz częściej jest rekomendowany jako dobre narzędzie zarządzania kosztami operacyjnymi. W przypadku właścicieli domów jednorodzinnych czy wspólnot mieszkaniowych audyt również nie jest wymagany przepisami, ale stanowi przydatne narzędzie oceny zasadności inwestycji np. w HEMS, fotowoltaikę, pompy ciepła czy inteligentne liczniki. Przeprowadzenie audytu może też być warunkiem uzyskania dotacji z programów takich jak „Czyste Powietrze” czy „Mój Prąd”.
Jakie korzyści przynosi audyt efektywności energetycznej?
Najważniejszą korzyścią z audytu efektywności energetycznej jest możliwość realnego obniżenia kosztów zużycia energii. Dzięki dokładnej analizie energetycznej można wskazać źródła największych strat i nieefektywności, a następnie zaplanować działania modernizacyjne, które pozwolą znacząco zredukować wydatki operacyjne. Oszczędności mogą sięgać nawet kilkudziesięciu procent w przypadku przestarzałych instalacji lub nieefektywnych procesów technologicznych.
Oprócz oszczędności finansowych, audyt przynosi również poprawę komfortu użytkowników budynków poprzez lepsze zarządzanie temperaturą, oświetleniem czy wentylacją. Wdrożenie zaleceń audytowych, w szczególności z wykorzystaniem systemów HEMS lub EMS, pozwala także na zwiększenie niezawodności instalacji oraz poprawę bezpieczeństwa energetycznego obiektu. Dzięki temu minimalizowane są ryzyka awarii, przeciążeń czy nadmiernych strat energii.
Z perspektywy strategicznej, audyt energetyczny umożliwia przygotowanie rzetelnego planu inwestycyjnego, co ma kluczowe znaczenie przy aplikowaniu o fundusze unijne lub krajowe. Przedstawienie audytu jako załącznika do wniosku zwiększa szansę na pozyskanie dotacji, a także świadczy o profesjonalnym podejściu do zarządzania energią. Dla firm oznacza to również pozytywny wizerunek i zgodność z wymaganiami ESG (Environmental, Social, Governance).
Inteligentne rozwiązania dla każdej branży – przeczytać więcej na ten temat mogą Państwo tutaj: https://iotenergy.pl/pl/rozwiazania/.
Jak przebiega proces audytu efektywności energetycznej?
Proces audytu energetycznego można podzielić na kilka kluczowych etapów, rozpoczynając od zebrania danych i analizy dokumentacji, poprzez pomiary i ocenę techniczną, aż po opracowanie raportu końcowego z rekomendacjami. Na początku audytor przeprowadza rozmowy z zarządcami obiektu, analizuje rachunki za energię, dane z systemów zarządzania (jeśli są dostępne) oraz projektową dokumentację techniczną. Jest to niezbędne do zrozumienia specyfiki obiektu oraz określenia punktów pomiarowych.
Kolejnym krokiem są bezpośrednie pomiary parametrów pracy urządzeń i instalacji. W zależności od rodzaju obiektu audytorzy mogą badać zużycie energii elektrycznej, cieplnej, gazu, jakość powietrza, temperaturę, wilgotność oraz inne parametry wpływające na efektywność energetyczną. Bardzo istotne są pomiary w różnych porach dnia i przy zmiennym obciążeniu systemu, aby uzyskać wiarygodny obraz funkcjonowania budynku lub instalacji.
Po zebraniu danych następuje faza analityczna. Audytor przygotowuje bilans energetyczny obiektu, wskazuje obszary strat i nadmiernego zużycia, analizuje opłacalność różnych scenariuszy modernizacji. W raporcie końcowym zawarte są konkretne rekomendacje dotyczące działań energooszczędnych, wraz z przewidywanymi oszczędnościami i czasem zwrotu inwestycji. Audyt kończy się omówieniem wyników z klientem i ewentualnym zaplanowaniem kolejnych kroków, np. wdrożenia systemu EMS lub HEMS.
Chcą Państwo dowiedzieć się więcej na temat naszych technologii? Zachęcamy do sprawdzenia informacji w linku: https://iotenergy.pl/pl/technologies/.
Ile kosztuje audyt efektywności energetycznej?
Koszt przeprowadzenia audytu efektywności energetycznej uzależniony jest od wielu czynników, w tym wielkości i złożoności audytowanego obiektu, zakresu analiz oraz rodzaju zużywanych nośników energii. Dla małych budynków mieszkalnych cena audytu może zaczynać się już od 2-3 tysięcy złotych. W przypadku średnich firm przemysłowych koszt ten może sięgać od 10 do 30 tysięcy złotych, natomiast dla dużych zakładów produkcyjnych lub wielosegmentowych biurowców, nawet powyżej 50 tysięcy złotych.
Warto jednak pamiętać, że koszty audytu są inwestycją, która często bardzo szybko się zwraca. W wielu przypadkach dzięki wdrożeniu wskazanych usprawnień możliwe jest osiągnięcie oszczędności, które przewyższają koszt samego audytu już w ciągu kilku miesięcy. Dodatkowo, część kosztów audytu może być refundowana w ramach dostępnych programów wsparcia – zarówno krajowych (np. NFOŚiGW), jak i unijnych (np. w ramach funduszy strukturalnych).
Cena audytu zależy też od poziomu szczegółowości opracowania. Audyt ogólny, mający charakter orientacyjny, jest tańszy, ale mniej precyzyjny. Z kolei audyt szczegółowy, zawierający dokładne pomiary i kalkulacje finansowe dla każdego z zaleceń modernizacyjnych, będzie droższy, ale znacznie bardziej użyteczny w praktyce, zwłaszcza jako podstawa do inwestycji w EMS czy HEMS.
Jak wybrać wykonawcę audytu efektywności energetycznej?
Wybór odpowiedniego wykonawcy audytu efektywności energetycznej to kluczowy element sukcesu całego przedsięwzięcia. W pierwszej kolejności warto upewnić się, że audytorzy posiadają odpowiednie kwalifikacje zawodowe oraz certyfikaty uprawniające do wykonywania tego typu usług. Istotne jest również doświadczenie – firma realizująca audyt powinna mieć w portfolio realizacje dla obiektów o podobnym charakterze i skali.
Kolejnym aspektem jest podejście do klienta, ponieważ dobry audytor nie tylko przeprowadzi pomiary i analizę, ale również w sposób zrozumiały przedstawi wyniki, wyjaśni poszczególne rekomendacje oraz pomoże w interpretacji raportu. Profesjonalna firma oferuje również pomoc w dalszym etapie, np. w przygotowaniu wniosków o dofinansowanie czy wdrażaniu wskazanych rozwiązań, takich jak systemy EMS lub HEMS.
Przed wyborem audytora warto również zapoznać się z opiniami innych klientów oraz poprosić o przykładowy raport – pozwala to ocenić poziom szczegółowości oraz przejrzystość dokumentacji. Nie warto kierować się wyłącznie najniższą ceną – zbyt tani audyt może być powierzchowny i nie dostarczyć wartościowych informacji. Ważne jest także zawarcie umowy regulującej zakres prac, termin realizacji oraz sposób przekazania wyników.
Jeśli chcą dowiedzieć się Państwo więcej o naszej firmie, zachęcamy do sprawdzenia zakładki o nas: https://iotenergy.pl/pl/o-nas/.
Najczęściej zadawane pytania dotyczące audytu efektywności energetycznej
- Czy muszę wdrażać zalecenia z audytu?
Nie, audyt ma charakter doradczy. To właściciel obiektu decyduje, które rekomendacje wdrożyć i kiedy. - Czym audyt różni się od świadectwa energetycznego?
Świadectwo to dokument wymagany przy sprzedaży/najmie, audyt natomiast analizuje rzeczywiste zużycie energii i wskazuje możliwości oszczędności. - Czy przed montażem fotowoltaiki lub pompy ciepła trzeba zrobić audyt?
Nie jest to obowiązkowe, ale bardzo pomocne, ponieważ pozwala dobrać odpowiednie rozwiązania i zwiększyć opłacalność inwestycji. - Czy dane z audytu są poufne?
Tak. Profesjonalne firmy stosują klauzule poufności i nie udostępniają informacji bez zgody klienta. - Jak często warto wykonywać audyt?
Zaleca się co 3-5 lat. Duże firmy mają ustawowy obowiązek co 4 lata, ale nawet w mniejszych obiektach przynosi on korzyści. - Czy audyt przydaje się do wniosków o dotacje?
Tak. W wielu programach audyt jest wymaganym lub zalecanym załącznikiem i zwiększa szanse na dofinansowanie. - Czy audyt budynku mieszkalnego różni się od przemysłowego?
Tak. W budynkach mieszkalnych analizuje się głównie ogrzewanie i izolację, a w przemysłowych również procesy technologiczne i systemy produkcyjne. - Czy audyt można zrobić zdalnie?
Częściowo tak, ale kluczowe etapy jak pomiary, wymagają obecności audytora na miejscu. - Czy audyt pomaga przy ISO 50001?
Tak. Dane z audytu wspierają wdrażanie systemu zarządzania energią zgodnego z ISO 50001 i mogą zastąpić obowiązkowy audyt ustawowy. - Czy audyt łączy się z systemami EMS i HEMS?
Tak. Audyt często wskazuje na potrzebę wdrożenia takich systemów i pozwala je lepiej dostosować do rzeczywistych potrzeb.